Elke dinsdag ben ik in Rotterdam voor overleg met mijn collega’s van de SP. Het hoofdkantoor van de SP ligt vlakbij de Rotterdamse Proveniersbuurt, pal achter het centraal station. Bij het bombardement op 14 mei 1940 is een groot deel van de historische binnenstad verloren gegaan.

De Proviniersbuurt heeft het bombardement wonderbaarlijk overleefd. In tegenstelling tot op veel andere plekken in het Rotterdamse centrum, zijn de 19e eeuwse woningen in de buurt intact gebleven.

Ondanks verbouwingen en lelijke etalages zijn de gevels van de meeste woningen geweldig mooi. Veel baksteen en veel details in traditionele stijl en in jugendstil. Door omhoog te kijken zie je de schoonheid van veel gebouwen pas echt goed. Dit geldt niet alleen voor Rotterdam, maar ook voor veel gebouwen in het Horster centrum. Hier later meer over.

Een aantal woningen hebben nog de originele voordeur in jugendstil. Ook hier later meer over.

Waarschijnlijk wordt in 2011 begonnen met de aanleg van de wijk ‘Hof te Berkel’, een wijk met vooral zorgwoningen aan de rand van het centrum van Horst. Het gebied tussen de Gasthuisstraat, de Venloseweg en de Dokter van den Meerendonkstraat gaat hierdoor op de schop. Bijna alle gebouwen in dit gebied moeten wijken voor de nieuwe ‘woonzorgzone’.

De woningen aan het Anthoniuspark, verpleeghuis Elzenhorst en de Hoge Horst zullen verdwijnen. De Hoge Horst en een deel van het Anthoniuspark zijn het eerst aan de beurt.

Ik vind het jammer dat zowel Elzenhorst als de Hoge Horst wordt afgebroken. Waarschijnlijk zelfs zonder enige discussie. Elzenhorst (het voormalig ziekenhuis) is een van de weinige betonnen gebouwen van Horst. Met enige aanpassingen zou er prima een andere bestemming voor kunnen worden gevonden. Ook de Hoge Horst is typisch voor Horst. Het is de enige hoge flat van het dorp (vergeleken met een stad als Rotterdam is dit uiteraard nog zeer relatief) en bestaat uit betaalbare woonruimten.

Elzenhorst de Hoge Horst zijn in dezelfde periode gebouwd en passen architectonisch goed bij elkaar. Wellicht voor de meeste mensen niet het mooiste deel van Horst, maar beide gebouwen vormen samen wel een karakteristiek stukje Horst.

Ten slotte is de geschiedenis van Elzenhorst bewogen. In de jaren ’70, toen duidelijk werd dat het ziekenhuis haar deuren zou sluiten, was de bezetting van het ziekenhuis zelfs even landelijk nieuws. Zowel de Horster PvdA als de SP zijn min of meer uit deze actie voortgekomen.

- Lees hier het bericht in de Echo over de sloop van de Hoge Horst – Ga hier naar de website van de bewoners van de Hoge Horst –

Binnenkort valt buurtschap Heierhoeve ten prooi aan de oprukkende industrie. De meeste bewoners zijn inmiddels vertrokken en langzaam verandert Heierhoeve in een spookdorp.

Naast woningen, boerderijen en een kapel, verdwijnt er een belangrijk agrarisch cultuurlandschap. Al 5000 jaar geleden wordt het gebied gebruikt voor de landbouw. In deze tijd is het landschap gevormd en veranderd tot wat het nu is.

Over een paar jaar zal Heierhoeve in het hart van Klavertje 4 liggen. Er liggen dan loodsen, een vierbaansweg en mogelijk een aantal megastallen.

De plannen voor Klavertje 4 zullen grote gevolgen hebben voor de economie van de regio. Daarnaast zal de groene buffer tussen het stedelijk gebied van Venlo en de omliggende plattelandskernen worden volgebouwd. Hierdoor verdwijnt een groen en open agrarisch cultuurlandschap dat van groot belang is voor boeren en inwoners van de regio Venlo.

Met de keuze voor Klavertje 4 kiest de regio voor verdere industrialisering van de landbouw. Melkveehouders en akkerbouwers die afhankelijk zijn van hun akkers en weilanden (grondgebonden bedrijven), worden weggekocht en moeten plaatsmaken voor kassen van soms wel 60 hectare, intensieve veehouderij en logistieke bedrijven.

De agrarische bedrijven in Klavertje 4 hebben geen rol meer in het onderhoud en de instandhouding van het agrarisch cultuurlandschap, de grondstoffen komen niet meer uit de regio, maar worden vanuit alle hoeken van de wereld aangevoerd en de regio is niet meer afhankelijk van haar boeren omdat de producten uit Klavertje 4 rechtstreeks de wereldmarkt op gaan.

Niet de megakassen en de industriële landbouw, maar de bedrijfsgrootte van de bestaande ondernemers en het open karakter van het gebied moeten uitgangspunt zijn voor nieuwe duurzame plannen.Want de inwoners van Noord-Limburg hebben weinig aan laagbetaalde banen voor mensen die hun land en hun gezinnen moeten verlaten om hier te komen werken. De kracht en het karakter van Noord-Limburg moet leidend zijn voor de plannen voor Klavertje 4. De grondgebonden landbouw moet daarom de ruimte krijgen. Op deze manier krijgen de huidige boeren en tuinders uit het gebied een eerlijke kans om hun bedrijf verder te ontwikkelen, is er ruimte voor nieuwe ondernemers en wordt de agrarische buffer tussen stad en platteland in stand gehouden en wellicht zelfs versterkt.

Consequentie hiervan is dat de plannen minder banen op zullen leveren, de regio Venlo zich in de ogen van bepaalde bestuurders minder ‘op de kaart kan zetten’ en de regio geen koploper wordt in het leveren van bulkproducten.

Maar dat de regio Venlo zich vooral zal onderscheiden op het gebied van kwaliteit.Want het is van groot belang om nu te kijken naar de manier waarop de regio Venlo daadwerkelijk het verschil kan maken en zich kan onderscheiden van alle andere grootschalige agrarische ontwikkelingen. Ik ben er van overtuigd dat Noord-Limburg de huidige economische crisis kan gebruiken als kans om te werken aan een duurzame invulling van de economie en het landschap. Zo lang het boerenverstand maar wordt gebruikt.

- Kijk hier voor meer foto’s van Heierhoeve -

De gemeente Apeldoorn heeft hier inmiddels iets op gevonden. In Apeldoorn wil men het bestemmingsplan gaan gebruiken om waardevolle gebouwen te beschermen. Door de binnenstad een dubbele bestemming te geven kan naast de gebruikelijke planologische functies zoals ‘ horeca’ of ‘wonen’ ook de cultuurhistorische waarde van het gebied worden vastgelegd in het bestemmingsplan. De gemeenteraad heeft inmiddels al een besluit genomen waarin staat dat sloop verboden is als gebouwen ‘bepalend en waardevol’ zijn.

Een goed initiatief dat mogelijk een oplossing biedt voor het lukraak slopen van beeldbepalende panden. Op deze manier zouden gebouwen als Cuppen, maar ook belangrijke wederopbouwarchitectuur kunnen worden gered van de sloophamer.

- Lees hier het artikel in Binnenlands Bestuur -

Aan de rand van glastuinbouwgebied Californië ligt ‘t Brommèr. Een oud heideven dat is ontstaan in de tijd dat de Dijkerheide nog daadwerkelijk een heide was. Tegenwoordig is ‘t Brommèr grotendeels ingesloten door glastuinbouw. De zeldzame knoflookpad dreigt hierdoor te verdwijnen en is misschien zelfs al verdwenen.

Vijf jaar geleden, toen de plannen voor Californië werden besproken in de gemeenteraad van Horst aan de Maas 1.0, beloofde toenmalig wethouder Knops dat ‘t Brommèr zou worden gespaard. Het zou zelfs worden versterkt tot een ‘robuust’ natuurgebiedje.

Helaas is de praktijk anders gebleken, doordat ‘t Brommèr wordt ingesloten door glastuinbouw verliest het gebied haar oorspronkelijke karakter. Er gaan zelfs stemmen op om ‘t Brommèr maar op te doeken en elders een nieuw ven aan te leggen. In een aantal nota’s van Klavertje 4 wordt poëtisch gesproken over het ‘migreren’ van het natuurgebiedje. Volgens wethouder Litjens is dit onzin.

Toch blijft de toekomst voor ‘t Brommèr zeer onzeker. Want geen enkele bestuurder wil garanderen dat ‘t Brommèr blijft behouden en wordt versterkt door het te verbinden met de Reulsberg en het Ham. Hierdoor bestaat de kans dat ‘t Brommèr uiteindelijk verdwijnt, terwijl een grote politieke meerderheid jarenlang hardop riep dat het natuurgebied niet zou worden aangetast.

- Lees hier mijn eerdere artikelen over ‘t Brommèr – Lees hier het standpunt van wethouder Litjens –

De afgelopen zestig jaar is er in Horst veel gebeurd. Het dorp is flink gegroeid, veel beeldbepalende gebouwen zijn verdwenen en hele straten zijn onherkenbaar veranderd.

Op oude ansichtkaarten is goed te zien hoe Horst in de loop der tijd is veranderd. Vandaag een tweetal ansichtkaarten en een foto van de Hoofdstraat. Tussen iedere afbeelding zit ongeveer 30 jaar verschil. In de loop der jaren is de Hoofdstraat er in ieder geval niet mooier op geworden.

- Bekijk hier de Hoofdstraat in Google Streetview -

Alhoewel de locomotieven amper dertig jaar oud zijn, zijn er een aantal al in 2006 terzijde gesteld. De machines werden overbodig door de inzet van nieuwe treinstellen en de komst van nieuwe vervoerders.

Nadat het spoorwegnet werd opengesteld voor meerdere bedrijven, zijn er een groot aantal goederenvervoerders bijgekomen. Doordat bijna al deze bedrijven gloednieuw materiaal aanschaften, werden veel NS locomotieven overbodig.

- Lees hier meer over de geschiedenis van de serie NS1600 – Lees hier meer over het werk van Paul Arzens – Kijk hier voor meer informatie over historisch spoormaterieel -

Naarmate er meer nieuwe kassen in Californie bij komen en het Venlose bedrijventerrein Tradeport groeit, wordt de nacht in Horst aan de Maas steeds lichter. Het volbouwen van het buitengebied heeft dus niet alleen nadelige effecten voor de openheid van het landschap. Alle kassen en bedrijven hebben uiteindelijk ook grote invloed op de nacht en de duisternis in de verre omtrek.

Nederland behoort tot de landen met de meeste lichtvervuiling. Door de hoge bevolkingsdichtheid, veel bedrijvigheid en grote concentraties glastuinbouw is hier veel lichtvervuiling.

Het verdwijnen van de echte duisternis heeft gevolgen voor de natuur, doet de sterrenhemel verbleken en tast de rust en de stilte van het buitengebied en de natuur aan.

- Bezoek hier de website van de Nacht van de Nacht – Bekijk hier een overzichtskaart van de intensiteit van de lichtvervuiling in Nederland – Lees hier het standpunt van de Statenfractie van de SP -

Nabij Hoogheide ligt landbouw ontwikkelingsgebied Witveld, hier wordt als het aan het college van burgemeester en wethouders van Horst aan de Maas ligt, een stal voor 33.000 varkens en 1.300.000 kippen gebouwd. Daarnaast wordt bekeken of nieuwe boomteelt in Hoogheide de ruimte moet krijgen.

Met boomteelt is weinig mis. Hoogheide heeft haar bijzondere karakter juist gekregen door de boomteelt. De containerteelt vormt echter wel een probleem, deze teelt hoeft niet grondgebonden te zijn en brengt meer bedrijvigheid met zich mee.  Rondom Lottum worden al veel gewassen in containers gekweekt, nieuwe uitbreidingen van de containerteelt zouden zoveel mogelijk om en nabij het dorp plaats moeten vinden.

Nieuwe boomteelt in Hoogheide hoeft dus geen probleem te vormen. Het is wel van belang dat er goed wordt nagedacht over behoud van het open karakter van het gebied. Nieuwe bedrijfsgebouwen en loodsen en velden vol plastic, vormen een serieuze bedreiging voor het gebied dat een groene, agrarische buffer vormt tussen de dorpen Melderslo, Lottum en Grubbenvorst.

- Lees hier, op de website inhorst.nl meer over de plannen van de gemeente Horst aan de Maas – Ga hier naar de site van de boomteeltstudieclub van Horst aan de Maas -